Afgedekte toetsen en driemaal is scheepsrecht: zo werkt het Nederlandse type-examen
· Typing Safari
Een Nederlands type-examen draait al ruim een eeuw om twee dingen: blind typen, zonder naar de toetsen te kijken, en dat doen met een minimum aantal aanslagen per minuut en weinig fouten. Een landelijke norm bestaat niet; elke typeschool stelt eigen eisen. Maar het recept is overal herkenbaar, of je nu in één keer slaagt of het spreekwoordelijke driemaal is scheepsrecht nodig hebt.
Van geblinddoekte typistes naar afgeplakte toetsen
Het blind typen met tien vingers werd volgens de Nederlandse Wikipedia in 1903 door de stenograaf J.L. Wery in Nederland geïntroduceerd. Een van de bekendste opleiders werd Instituut Schoevers, in januari 1913 opgericht door Adriaan Schoevers als stenografie-opleiding. Al snel kwam daar typen bij, aanvankelijk nog met vier vingers (beide wijs- en middelvingers).
Vanaf 1922 leerde Schoevers zijn leerlingen tienvingerig typen, en ook blind. Om daarbij te helpen gebruikte het instituut ritmische muziek, zoals de Radetzkymars of charlestonmuziek, en soms werden leerlingen zelfs geblinddoekt zodat ze echt niet konden spieken. In de jaren dertig organiseerde Schoevers typewedstrijden waarin de snelste typiste won.
Het doel is nooit veranderd: bewijzen dat je typt vanuit je spiergeheugen. Hedendaagse typescholen pakken dat praktischer aan. Typetuin schrijft bijvoorbeeld met afgeplakte toetsenborden te werken en in de eerste les stickertjes mee te geven om het toetsenbord thuis af te plakken. Een andere aanbieder geeft cursisten een speciaal toetsenbord voor het tienvingerblindsysteem in bruikleen.
Snelheid én nauwkeurigheid: de dubbele norm
Wat een type-examen onderscheidt van een snel spelletje online, is dat tempo en precisie allebei moeten kloppen. In Nederland reken je daarbij traditioneel in aanslagen per minuut (apm) in plaats van woorden per minuut.
De eisen verschillen per aanbieder:
- Volgens de Nederlandse Wikipedia moet je voor een typediploma ten minste honderd aanslagen per minuut halen, blind kunnen typen en bepaalde standaardbrieven kunnen typen.
- In een examenhandleiding van GigaKids uit 2015 staat dat kinderen met dyslexie tot 3% foutpercentage mogen hebben.
- Een folder van een typeschool uit Genemuiden (2024) vraagt minimaal 120 aanslagen per minuut, waarbij minimaal 92 procent van alle aanslagen juist moet zijn. Naast typevaardigheid toetst die cursus ook het opstellen van brieven, verslagen en e-mails en basistechnieken in Word.
Maak je te veel fouten, dan haal je het diploma dus niet, hoe snel je ook bent. Daarom loont het om rustig en gelijkmatig te typen in plaats van gehaast te verbeteren.
Waarom foutloos typen vroeger nog zwaarder woog
Op een mechanische typemachine verschijnt de tekst direct op papier. Een fout kun je achteraf niet onzichtbaar herstellen: correctiemiddelen zoals Tipp-Ex laten sporen na en kosten tijd. Toen de computer zijn intrede deed (bij Schoevers kwam de eerste pc in 1983 binnen), veranderde het lesprogramma: foutloos typen hoefde niet meer per se, want met de Backspace-toets is een fout zo weggewerkt.
Hoe het examen vandaag wordt afgenomen
Tegenwoordig doen kinderen en volwassenen hun type-examen meestal op een computer, vaak in een online cursusprogramma dat de docent voor het examen openzet. Het programma telt de aanslagen en fouten en berekent snelheid en foutpercentage, zodat de docent direct ziet of de norm gehaald is.
Wil je zelf oefenen? Typing Safari leert je blind typen in het Nederlands op je eigen toetsenbord via de typelessen, en met de gratis snelheidstest zie je zonder account waar je nu staat.
Veelgestelde vragen
Hoeveel aanslagen per minuut heb je nodig voor een typediploma?
Dat bepaalt de aanbieder zelf. Volgens de Nederlandse Wikipedia ligt de ondergrens op ten minste honderd aanslagen per minuut; een typeschool uit Genemuiden vraagt minimaal 120 aanslagen per minuut met minstens 92 procent juiste aanslagen. Honderd aanslagen per minuut komt overeen met 20 woorden per minuut, want één woord telt als vijf tekens.
Mag je de Backspace gebruiken tijdens een type-examen?
Dat verschilt per cursus; vraag het examenreglement op bij je aanbieder. Op een mechanische typemachine kon een fout niet onzichtbaar worden hersteld, en daarom woog foutloos typen vroeger extra zwaar.
Waarom werden toetsen afgeplakt of leerlingen geblinddoekt?
Om zeker te weten dat de leerling echt blind typte uit het spiergeheugen en niet stiekem naar de letters op de toetsen keek. Schoevers blinddoekte leerlingen in de jaren twintig soms; typescholen plakken nu vaak de toetsen af.