راز اعداد فارسی (۰۱۲۳) در یونیکد و تفاوت پنهان آنها با ارقام عربی
· Typing Safari
یونیکد برای ارقام فارسی و ارقام عربی دو دسته کد جدا دارد: ارقام فارسی در U+06F0 تا U+06F9 (Extended Arabic-Indic Digits) و ارقام عربی در U+0660 تا U+0669 (Arabic-Indic Digits). هر رقم فارسی کد خودش را دارد، حتی وقتی شکلش با رقم عربی یکی است؛ و ارقام ۴، ۵ و ۶ در این دو دسته شکل متفاوتی دارند. همین تفاوت پنهان گاهی باعث میشود یک فرم اینترنتی شمارهای را که با کیبورد فارسی تایپ کردهاید نپذیرد.
دو خانواده عدد در یک خط مشترک
فارسی و عربی هر دو از ارقام هندی-عربی شرقی استفاده میکنند، اما شکل سه رقم ۴، ۵ و ۶ در فارسی با عربی فرق دارد. تفاوت را در همین دو سطر ببینید:
- ارقام فارسی (
U+06F0تاU+06F9): ۰ ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸ ۹ - ارقام عربی (
U+0660تاU+0669): ٠ ١ ٢ ٣ ٤ ٥ ٦ ٧ ٨ ٩
ارقام ۰ تا ۳ و ۷ تا ۹ در دو سطر شبیه هم دیده میشوند، ولی باز هم کدهای متفاوتی دارند. اردو هم از همان کدهای فارسی استفاده میکند، با این تفاوت که در فونتهای اردو شکل ۴، ۶ و ۷ با فارسی فرق دارد.
هر دو دسته در بلوک «Arabic» یونیکد (U+0600 تا U+06FF) قرار دارند و در جدول رسمی همین بلوک فهرست شدهاند. یک تفاوت فنی کمتر شناختهشده هم دارند: در پایگاه داده یونیکد، ارقام عربی ویژگی دوجهتی AN (Arabic Number) دارند و ارقام فارسی ویژگی EN (European Number)، یعنی همان ویژگی ارقام لاتین 0 تا 9.
چالش اعداد در صفحهکلیدهای دسکتاپ
در چیدمان قدیمی فارسی ویندوز (Persian، که امروز «Legacy» خوانده میشود) ردیف اعداد هنوز ارقام لاتین (0123456789) تایپ میکند. نرمافزاری مثل Word میتواند با تنظیم «جایگزینی ارقام» (Digit Substitution، در Word Options > Advanced > Show document content) این ارقام را به شکل هندی نمایش دهد، اما چیزی که در فایل ذخیره میشود همان رقم لاتین است، نه رقم واقعی فارسی.
ویندوز از نسخه ۸ چیدمان Persian (Standard) را هم دارد که به استاندارد ملی ISIRI 9147 نزدیک است. در این چیدمان و در هر دو چیدمان فارسی مک (Persian – Standard و Persian – Legacy)، ردیف اعداد مستقیماً کدهای U+06F0 تا U+06F9 را تایپ میکند. با این حال هنوز برخی سامانههای وب فقط ارقام لاتین (0-9) را میپذیرند و بعضی فونتها تفاوت ۴، ۵ و ۶ را درست نشان نمیدهند.
Typing Safari تایپ دهانگشتی فارسی را روی همان کیبوردی که دارید در درسها آموزش میدهد. آزمون سرعت تایپ هم رایگان است و به ساختن حساب نیاز ندارد.
پرسشهای متداول
کد یونیکد اعداد فارسی و عربی چه فرقی دارد؟
اعداد فارسی در محدوده U+06F0 تا U+06F9 (با نام Extended Arabic-Indic Digits) قرار دارند و اعداد عربی در محدوده U+0660 تا U+0669 (با نام Arabic-Indic Digits). هر دو در بلوک Arabic یونیکد هستند، اما هر رقم فارسی کد جداگانهای دارد.
چرا بعضی وبسایتها اعداد فارسی کیبورد را قبول نمیکنند؟
وقتی فرمی فقط ارقام لاتین (0-9) را مجاز بداند و ارقام فارسی را به لاتین تبدیل نکند، شمارهای که با ردیف اعداد کیبورد فارسی تایپ شده رد میشود. در این حالت موقتاً به کیبورد انگلیسی بروید و عدد را دوباره تایپ کنید.
چرا در تلفن همراه گاهی عدد ۵ به شکل دایره دیده میشود؟
رقم ۵ عربی (٥، کد U+0665) شکلی شبیه دایره دارد. اگر عدد را با کیبورد عربی تایپ کرده باشید، این رقم به جای ۵ فارسی (۵، کد U+06F5) در متن مینشیند.