Polski (programisty) kontra Polski (214): dlaczego QWERTY pokonało układ maszynowy
· Typing Safari
Windows ma dwa zupełnie różne polskie układy klawiatury: „Polski (programisty)” oraz „Polski (214)”. Pierwszy to amerykańskie QWERTY z polskimi literami pod prawym Alt (AltGr) i to on jest domyślnym polskim układem systemu. Drugi to QWERTZ w niemieckim stylu, w którym polskie litery mają własne klawisze — dlatego potocznie nazywa się go układem maszynowym albo „klawiaturą maszynistki”.
Skąd się wziął układ Polski (214)
Liczba 214 to numer układu nadany przez IBM. Według dyskusji na blogu OS/2 Museum na listach zamówieniowych klawiatur IBM polski układ figuruje właśnie jako 214, a plik z polskim układem w DOS-ie nosi adnotację „WRITTEN: Michael J. Saunders 2.OCTOBER 1987” — autorem był pracownik IBM. Skąd dokładnie wziął się sam rozkład liter, nie jest jasne. Często słyszy się, że to po prostu polska norma maszynowa, ale jeden z uczestników tej samej dyskusji zwraca uwagę, że polskie litery nie leżą tam, gdzie przewidywała polska norma maszynowa PN-87, i uważa pochodzenie układu za niewyjaśnione.
Pewne jest to, co widać w samym układzie. Układ jest zbudowany jak niemiecki QWERTZ: Z leży w górnym rzędzie, a Y w dolnym, obok X. Polskie litery zajmują klawisze po prawej stronie, w parach z Shift:
żiń(klawisz na prawo odP),śić(kolejny klawisz w tym rzędzie),łiŁ(klawisz na prawo odL),ąię(następny klawisz w rzędzie środkowym),óiź(klawisz nadEnteremna klawiaturze ANSI).
Cena osobnych klawiszy
Małe ą, ł, ó, ś, ż wpisuje się w układzie 214 jednym naciśnięciem. Ale ć, ę, ń i ź wymagają już Shift, bo leżą na górnej warstwie tych samych klawiszy. Wielkie litery z ogonkami i kreskami (poza Ł) wpisuje się przez klawisze martwe: najpierw znak diakrytyczny (ogonek, kropka lub kreska), potem wielką literę bazową.
Za polskie litery zapłaciły symbole. W Windows układ 214 nie ma w ogóle nawiasów kwadratowych [ i ]. Ukośnik odwrotny \ jest pod AltGr + Q, nawiasy klamrowe { } pod AltGr + B i AltGr + N, a średnik pod Shift + przecinek. Dla kogoś, kto pisze kod, to poważna przeszkoda.
Jak układ programisty wygrał
Według Wikipedii większość komputerów PC w Polsce miała klawiatury amerykańskie, więc użytkownicy zaczęli używać prawego Alt jako AltGr do wpisywania polskich liter. Ten sposób przyjął się pod nazwą „układ polski programisty” albo po prostu „układ polski”.
W układzie „Polski (programisty)” warstwa podstawowa jest identyczna z amerykańskim QWERTY, a dziewięć polskich liter leży pod AltGr: a c e l n o s z dają ą ć ę ł ń ó ś ż, a X daje ź. Wielkie litery to Shift + AltGr z tą samą literą. Nadruki na amerykańskiej klawiaturze zgadzają się więc ze wszystkim, co pojawia się na ekranie, a nawiasy, ukośniki i średnik zostają na swoich miejscach. W Windows to właśnie ten układ ma identyfikator 00000415, czyli jest domyślnym polskim układem, a „Polski (214)” ma wariantowy identyfikator 00010415.
Typing Safari uczy pisania bezwzrokowego po polsku na Twojej własnej klawiaturze w lekcjach, a darmowy test szybkości nie wymaga zakładania konta.
Najczęstsze pytania
Dlaczego układ maszynowy nazywa się „Polski (214)”?
214 to numer polskiego układu w numeracji klawiatur IBM, widoczny na jej listach zamówieniowych. Windows zachował ten numer w nazwie układu.
Czy układ Polski (214) jest szybszy od układu programisty?
Nie jednoznacznie. Pięć małych liter (ą ł ó ś ż) wpisuje się w nim jednym klawiszem, ale ć ę ń ź wymagają Shift, a wielkie litery z ogonkami — klawiszy martwych. W układzie programisty każda polska litera to zawsze AltGr plus litera, a wielka to Shift + AltGr plus litera.
Czy w układzie 214 łatwo wpisywać wielkie polskie litery?
Nie. Poza Ł wielkie litery z ogonkami i kreskami nie mają własnych pozycji. Trzeba nacisnąć klawisz martwy ze znakiem diakrytycznym, a potem wielką literę bazową — na przykład ogonek i Shift + A, żeby dostać Ą. Klawisz Caps Lock działa w tym układzie tylko na ł, pozostałe polskie litery zostają małe.