ระบบซ้อนอักษร 4 ระดับในภาษาไทย: ทำไมลำดับการกดแป้นสระกับวรรณยุกต์ถึงสำคัญ
· Typing Safari
เวลาพิมพ์ภาษาอังกฤษ ตัวอักษรทุกตัวจะวางเรียงต่อกันจากซ้ายไปขวาในระดับความสูงเดียว แต่ภาษาไทยเขียนกัน 4 ระดับ คำอย่าง กิ๊บ หรือ ปุ๋ย จึงมีเครื่องหมายซ้อนกันในแนวตั้งได้ถึง 3 ชั้นในตำแหน่งเดียว และลำดับที่คุณกดแป้นต้องเป็น พยัญชนะ → สระบนหรือสระล่าง → วรรณยุกต์ หากเผลอกดวรรณยุกต์ก่อนสระ โปรแกรมบางตัวจะไม่ยอมรับตัวอักษรนั้น ส่วนบางตัวจะแสดงวงกลมประ (◌) ขึ้นมาแทน
รู้จัก 4 ระดับของการเขียนภาษาไทย
บทความ Standardization and Implementations of Thai Language ของเทพพิทักษ์ การุญบุญญานันท์ (NECTEC) อธิบายว่าภาษาไทยเขียนกัน 4 ระดับ เรียงจากล่างขึ้นบนได้ดังนี้:
- ระดับล่าง (below level): สระล่าง ุ (สระอุ) และ ู (สระอู) รวมถึงพินทุ (ฺ)
- ระดับเส้นฐาน (base line): พยัญชนะ สระหน้า (เ แ โ ใ ไ) สระหลังอย่าง ะ และ า และตัวเลข
- ระดับบน (above level): สระบน เช่น ั ิ ี ึ ื
- ระดับบนสุด (top level): วรรณยุกต์ ่ ้ ๊ ๋ และเครื่องหมายกำกับอย่างทัณฑฆาต (์)
ข้อกำหนด WTT 2.0 แบ่งอักขระไทยเป็นอักขระที่เดินหน้า (forward characters) ซึ่งอยู่บนเส้นฐานและกินพื้นที่แนวนอน กับอักขระที่ไม่เดินหน้า (dead characters) ซึ่งอยู่เหนือหรือใต้เส้นฐานและมีความกว้างเป็นศูนย์ สระบนกับสระล่างไม่อยู่ในตำแหน่งเดียวกัน ตำแหน่งหนึ่งจึงมีได้เพียงพยัญชนะ สระบนหรือสระล่างอย่างใดอย่างหนึ่ง และเครื่องหมายระดับบนสุด เช่น กิ๊บ มี ก ที่เส้นฐาน ิ ที่ระดับบน และ ๊ ที่ระดับบนสุด
ทำไมลำดับการพิมพ์ต้องเป็น พยัญชนะ → สระบน/ล่าง → วรรณยุกต์
หลายคนอาจสงสัยว่าในเมื่อวรรณยุกต์อยู่เหนือสระ เช่นในคำว่า นี่ ทำไมเราถึงพิมพ์ น + ่ + ี ไม่ได้ คำตอบอยู่ที่ WTT 2.0 ข้อกำหนด Thai API ที่กลุ่ม Thai API Consortium (TAPIC) ร่างขึ้นในปี 1991 โดยมี NECTEC สนับสนุน ชื่อ WTT มาจากอักษรย่อภาษาไทย "ว.ท.ท." (วิ่งทุกที่) แม้จะไม่ได้ประกาศเป็นมาตรฐานทางการ แต่ระบบอย่าง Windows 95/98 และ Windows NT นำไปใช้จนกลายเป็นมาตรฐานโดยพฤตินัย
ตาม WTT 2.0 คำไทยจะถูกป้อนและเก็บทีละตัวจากซ้ายไปขวา ในตำแหน่งที่มีเครื่องหมายเหนือหรือใต้เส้นฐาน ระบบจะเก็บอักขระฐานก่อน ตามด้วยสระล่างหรือสระบน แล้วจึงเป็นวรรณยุกต์หรือเครื่องหมายระดับบนสุด คำว่า นี่ จึงต้องพิมพ์ น → ี → ่ ตามลำดับเดียวกับที่ Unicode เก็บไว้
ข้อกำหนดเดียวกันอนุญาตให้วิธีป้อนข้อมูล (input method) มีการตรวจลำดับอักขระ (sequence checking) ได้ 3 ระดับความเข้มงวด คือ ระดับ 0 ปล่อยผ่าน ระดับ 1 ตรวจแบบพื้นฐาน และระดับ 2 ตรวจแบบเข้มงวด โปรแกรมที่เปิดการตรวจจะไม่รับลำดับที่ผิด ส่วนโปรแกรมที่ไม่มีการตรวจจะรับไว้ตามที่พิมพ์ ข้อความที่ได้จึงมีลำดับรหัสต่างจากคำที่ถูกต้อง และการค้นหาคำนั้นอาจไม่เจอ
เคล็ดลับฝึกพิมพ์สระและวรรณยุกต์ไม่ให้สะดุด
บนแป้นพิมพ์เกษมณี สระบน-ล่างและวรรณยุกต์ส่วนใหญ่อยู่ฝั่งมือขวา: ไม้เอก ่ อยู่ที่ J และไม้โท ้ อยู่ที่ H บนแถวเหย้า สระ ั อยู่ที่ Y สระ ี อยู่ที่ U สระ ื อยู่ที่ N ส่วน ุ และ ึ อยู่บนแถวตัวเลขที่ปุ่ม 6 และ 7 มีเพียงสระ ิ ที่อยู่ฝั่งซ้ายบนปุ่ม B ใต้นิ้วชี้ซ้าย ส่วนไม้ตรี ๊ (Shift + U) ไม้จัตวา ๋ (Shift + J) และสระ ู (Shift + 6) ต้องกด Shift ร่วมด้วย
การฝึกให้นิ้วจำลำดับ "พยัญชนะ-สระ-วรรณยุกต์" ทั้งชุด เช่น ฝึกพิมพ์ กี่ ที่ นี่ ต่อเนื่องกัน จะช่วยให้มือเคลื่อนไปตามลำดับที่ถูกต้องโดยไม่ต้องหยุดคิด
Typing Safari สอนพิมพ์สัมผัสภาษาไทยบนแป้นพิมพ์ของคุณเองได้ที่ บทเรียนพิมพ์สัมผัส และมี ทดสอบความเร็วการพิมพ์ ให้ลองฟรีโดยไม่ต้องสมัครบัญชี
คำถามที่พบบ่อย
ถ้าพิมพ์วรรณยุกต์ก่อนสระบนจะเกิดอะไรขึ้น?
ขึ้นอยู่กับโปรแกรม ใน Microsoft Office มีกฎ Sequence Checking ที่ป้องกันลำดับที่ผิด ส่วนช่องพิมพ์บนเว็บที่ไม่มีกฎลำดับการพิมพ์อาจรับอักขระนั้นไว้และแสดงวงกลมประ (◌) คู่กับอักขระที่วางผิดที่ ไม่ว่ากรณีไหน ข้อความที่ได้ก็ไม่ใช่คำที่ถูกต้อง
สระอำ (ำ) นับเป็นสระระดับไหนเวลาพิมพ์?
ใน Unicode สระอำ (U+0E33) เป็นอักขระตัวเดียวที่เทียบได้กับนิคหิต (ํ) ตามด้วยสระอา (า) และไม่ใช่สระบน หากคำนั้นมีวรรณยุกต์ เช่น น้ำ ให้พิมพ์ น → ้ → ำ คือวรรณยุกต์มาก่อนสระอำ ซึ่งต่างจากสระบนทั่วไป
ทำไมบางฟอนต์แสดงวรรณยุกต์ซ้อนกับสระไม่สวยหรือลอยสูงเกินไป?
ฟอนต์ไทยต้องปรับตำแหน่งเครื่องหมายเอง บทความของ NECTEC ยกตัวอย่างว่าพยัญชนะหางยาวอย่าง ป ฝ ฟ ต้องเลื่อนสระบนและวรรณยุกต์ไปทางซ้าย และเมื่อไม่มีสระบน วรรณยุกต์ควรถูกกดลงมาให้ต่ำลง ฟอนต์ที่ไม่ได้ปรับส่วนนี้จะแสดงวรรณยุกต์ลอยสูงหรือชนกับหางพยัญชนะ