Typing Safari · Türkçe

Ş, Ğ, Ç, Ö ve Ü harfleri klavyede nasıl yerini buldu?

· Typing Safari

İnternet çağının başından beri Türkçe yazışmalarda sıkça karşılaşılan bir alışkanlık vardır: "ş" yerine "s", "ğ" yerine "g", "ç" yerine "c" yazmak. Kimi zaman hız kazanmak için, kimi zaman da yabancı klavyelerden kalma alışkanlıkla yapılan bu kısaltma kelimenin anlamını bile değiştirebilir: "kuş" yerine "kus", "şu" yerine "su" yazıldığında ortaya bambaşka kelimeler çıkar. Peki Ş, Ğ, Ç, Ö ve Ü harfleri bugün kullandığımız klavyelerde neden bulundukları yerdedir?

Türkçe Q: Sağ kenara yerleşen Türkçe harfler

Türkiye'de 1980'lerin sonundan itibaren bilgisayarlar QWERTY temelli klavyelerle satılmaya başladı. Türkçe Q düzeni, İngilizce klavyede noktalama işaretlerine ayrılmış tuşları Türkçe harflere çevirir: P'nin sağındaki iki tuş Ğ ve Ü, L'nin sağındaki iki tuş Ş ve noktalı i / İ, M'nin sağındaki iki tuş ise Ö ve Ç olur. İngilizcedeki I tuşu da noktasız ı / I harfini yazar.

Bu sayede İngilizce düzene alışmış kullanıcılar Latin harflerinin çoğunu aynı yerde bulur. Ancak ortaya ergonomik bir bedel çıkar: Ğ, Ü, Ş ve i tuşlarının dördü de sağ serçe parmağa düşer; Ö sağ orta parmağa, Ç sağ yüzük parmağına kalır. "çağdaş", "ölçü" veya "öğrenci" gibi kelimeleri yazarken sağ serçe parmak üst sıra ile orta sıra arasında sık sık gidip gelir.

Türkçe F: Sıklığa göre yerleştirilmiş harfler

Türkçe F klavye, Türkçe metinlerdeki harf sıklıkları sayılarak tasarlandı ve bütün ünlüleri sol ele topladı. Türkçeye özgü harfler de bu mantıkla yerleştirildi:

  • Ü, sol elin ana sırasında, sol işaret parmağının yana uzanarak bastığı tuştadır (Q klavyedeki G'nin yeri).
  • Ş, sağ elin ana sırasının dış kenarında, sağ serçe parmağın altındadır.
  • Ğ ve noktasız ı, sol elin üst sırasındadır (Q klavyedeki E ve R'nin yerleri).
  • Ö ve Ç, sol elin alt sırasındadır (Q klavyedeki X ve B'nin yerleri).
  • Noktalı i, sol elin ana sırasında, yüzük parmağının altındadır.

Böylece F klavyede bu harflerden yalnızca Ş sağ elde kalır; diğerleri ünlülerle birlikte sol tarafa dağıtılmıştır.

Sağ serçe parmağı güçlendirmek

Türkçe Q kullanıyorsanız Türkçe karakterleri yazmaktan kaçınmak yerine sağ serçe parmağınızı bilinçli olarak çalıştırmanız gerekir. Sık yapılan bir hata, Ş, Ğ, Ü tuşlarına basarken bütün eli sağa kaydırmak ve sonra ana sıraya geri dönmekte zorlanmaktır. On parmak tekniğinde sağ işaret parmağı mümkün olduğunca J tuşundaki çıkıntının üzerinde kalır; tuşa yalnızca serçe parmak uzanır ve hemen geri döner.

Bu alışkanlığı kazanmanın en etkili yolu, Türkçe harfleri içeren kısa alıştırmaları düzenli olarak tekrarlamaktır. Typing Safari derslerde Türkçe on parmak yazmayı kendi Q veya F klavyenizde öğretir; hesap açmadan ücretsiz hız testi ile ilerlemenizi ölçebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Türkçe Q klavyede noktalama işaretleri nereye gitti?

İngilizce klavyedeki [ ] ; ' , . tuşları Türkçe harflere ayrıldığı için noktalama işaretleri yer değiştirdi: nokta (.) alt sıranın en sağındaki tuşa, virgül (,) Enter tuşunun yanındaki tuşa (ISO klavyelerde Enter'ın hemen solundaki tuşa) taşındı. Köşeli parantezler [ ] ve süslü parantezler { } ise AltGr ile 7, 8, 9 ve 0 tuşlarından yazılır.

Türkçe karakter kullanmadan yazmak hız kazandırır mı?

Alışkanlık nedeniyle kısa vadede öyle görünebilir, ama yanlış anlaşılmalara ve okunabilirlik sorunlarına yol açar. Türkçe harfler de düzenli alıştırmayla öteki harfler gibi parmak hafızasına yerleşir.

Yabancı bir klavyede Türkçe karakterler nasıl yazılır?

İşletim sisteminin klavye ayarlarından "Türkçe Q" veya "Türkçe F" düzenini eklediğinizde, tuşların üzerindeki baskı farklı olsa bile Ş, Ğ, Ç, Ö, Ü harflerini o düzende atanmış fiziksel tuşlardan yazabilirsiniz.

Kaynaklar

Blogdan daha fazlası