ทำไม ฃ (ขอขวด) และ ฅ (คอคน) ถึงหายไปจากแป้นพิมพ์ไทย และยังพิมพ์ได้อยู่ไหม
· Typing Safari
ฃ (ขอขวด) และ ฅ (คอคน) หายไปจากเครื่องพิมพ์ดีดไทยรุ่นแรก ๆ เพราะปุ่มไม่พอใส่อักขระไทยทุกตัว และทั้งสองตัวเลิกใช้ในการเขียนภาษาไทยแล้ว แต่ยังพิมพ์ได้: บนผัง Thai Kedmanee ของ Windows ปุ่ม Backslash (\) พิมพ์ ฃ และ Shift + \ พิมพ์ ฅ ทั้งคู่ยังอยู่ใน Unicode ที่ U+0E03 และ U+0E05
จุดเริ่มต้นจากข้อจำกัดทางกลไกในปี 1892
เมื่อเอ็ดวิน แมคฟาร์แลนด์ ดัดแปลงเครื่อง Smith Premier ให้เป็นเครื่องพิมพ์ดีดภาษาไทยเครื่องแรก และนำมาถวายพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวในปี พ.ศ. 2435 (ค.ศ. 1892) เครื่องนี้มีแป้นพิมพ์แบบ double ถึง 76 ปุ่ม แต่ก็ยังใส่อักขระไทยได้ไม่ครบ พยัญชนะที่ใช้น้อยสองตัวคือ ฃ และ ฅ จึงถูกตัดออกจากเครื่องพิมพ์ดีดรุ่นแรก ๆ เพราะข้อจำกัดด้านพื้นที่
ทำไมจึงเลือกตัด ฃ และ ฅ
ทั้งสองตัวเป็นพยัญชนะที่ใช้น้อยอยู่แล้ว และในภาษาไทยปัจจุบัน ฃ ออกเสียงเหมือน ข ส่วน ฅ ออกเสียงเหมือน ค ทุกประการ ทุกวันนี้ทั้งสองตัวไม่ใช้ในการเขียนภาษาไทยแล้ว โดยใช้ ข แทน ฃ และใช้ ค แทน ฅ ชื่อเรียกที่เหลืออยู่อย่าง "ขอขวด" และ "คอคน" สะกดคำว่า ขวด และ คน ด้วย ข และ ค ตามปกติ
เมื่อเข้าสู่ยุคเกษมณีและมาตรฐานคอมพิวเตอร์
ผังที่ต่อมารู้จักกันในชื่อ เกษมณี ออกสู่ตลาดในปี ค.ศ. 1931 สำหรับเครื่องพิมพ์ดีดที่ใช้ปุ่ม Shift และกลายเป็นมาตรฐานโดยพฤตินัยมาหลายสิบปี ผังนี้ออกแบบมาเพื่อเครื่องพิมพ์ดีดซึ่งไม่มี ฃ และ ฅ
เมื่อเข้าสู่ยุคคอมพิวเตอร์ ชุดอักขระ TIS-620 และ Unicode ยังคงเก็บพยัญชนะทั้ง 44 ตัวไว้ครบ (ใน Unicode คือ U+0E03 THAI CHARACTER KHO KHUAT และ U+0E05 THAI CHARACTER KHO KHON) และแป้นพิมพ์คอมพิวเตอร์ได้เพิ่มปุ่มสำหรับ ฃ ฅ รวมถึง ๅ + _ และ % เข้ามาภายหลัง ผังเกษมณีกลายเป็นพื้นฐานของมาตรฐานแป้นพิมพ์ มอก. 820 และบนผัง Thai Kedmanee ของ Windows (KBDTH0) ฃ อยู่ที่ปุ่ม Backslash (\) ชั้นปกติ และ ฅ อยู่ที่ชั้น Shift ของปุ่มเดียวกัน
คีย์บอร์ดแบบ ISO
บนคีย์บอร์ดแบบ ANSI (แบบอเมริกัน) ปุ่ม Backslash อยู่เหนือปุ่ม Enter ส่วนบนคีย์บอร์ดแบบ ISO ซึ่งมีปุ่ม Enter สูงสองแถว ปุ่มนี้อยู่ข้างปุ่ม Enter และมีปุ่มเพิ่มอีกหนึ่งปุ่มข้าง Shift ซ้าย ผัง Thai Kedmanee ของ Windows กำหนดให้ปุ่มเพิ่มนั้นพิมพ์ ฃ และ Shift พิมพ์ ฅ เช่นกัน ถ้าหา ฃ หรือ ฅ ไม่เจอ ให้ลองกดปุ่มทั้งสองตำแหน่งนี้ หรือใช้แผงอักขระของระบบปฏิบัติการ
Typing Safari สอนพิมพ์สัมผัสภาษาไทยบนแป้นพิมพ์ของผู้เรียนเองที่หน้า บทเรียน และมี ทดสอบความเร็วการพิมพ์ ให้ใช้ฟรีโดยไม่ต้องสมัครบัญชี
คำถามที่พบบ่อย
พยัญชนะ ฃ และ ฅ ยังอยู่ในระบบอักษรไทยหรือไม่?
ยังนับอยู่ในพยัญชนะไทย 44 ตัว และยังอยู่ใน Unicode (U+0E03 และ U+0E05) แต่ไม่ใช้ในการเขียนภาษาไทยแล้ว โดยใช้ ข และ ค แทน
บน Windows จะพิมพ์ตัว ฃ และ ฅ ด้วยแป้นพิมพ์เกษมณีได้อย่างไร?
ในผัง Thai Kedmanee บน Windows ให้กดปุ่ม Backslash (\) เพื่อพิมพ์ ฃ และกด Shift + \ เพื่อพิมพ์ ฅ บนคีย์บอร์ด ISO ปุ่มเพิ่มข้าง Shift ซ้ายก็พิมพ์ ฃ และ ฅ ได้เช่นกัน
ทำไมเครื่องพิมพ์ดีดไทยยุคแรกจึงไม่มี ฃ และ ฅ?
เพราะเครื่อง Smith Premier ที่ใช้มี 76 ปุ่ม ใส่อักขระไทยได้ไม่ครบทุกตัว พยัญชนะที่ใช้น้อยสองตัวนี้จึงถูกตัดออก